مدل یابی معادلات ساختاري

مدل یابی معادلات ساختاري

مدل یابی معادلات ساختاري

مدل یابی معادلات ساختاري و یابه طور اختصارSEM می باشد،ازروشهاي جدید  آماري و یکی از قويترین روشهاي تجزیه و تحلیل چندمتغیره است که برخی هم به آن تحلیل ساختاري کواریانس و الگوسازي علی اطلاق می کنند. کاربرد اصلی آن در موضوعات چند متغیرهاي است که نمی توان آنها را به شیوه دو متغیري با در نظر گرفتن هربار یک متغیر مستقل با یک متغیر وابسته انجام داد. تجزیه و تحلیل چندمتغیره به یک سري روشهاي تجزیه و تحلیل اطلاق میشود که ویژگی اصلی آنها، تجزیه و تحلیل همزمان چند متغیر مستقل با چند متغیر وابسته است.

به عبارت دیگر وقتی شما میخواهید متغیر وابسته خود به عنوان مثال بزه کاري را با متغیرهاي مستقلی همچون انگیزه فردي، روابط خانوادگی، سابقه بزهکاري، موقعیت اجتماعی اقتصادي و از این قبیل پیشبینی کنید بایستی به طراحی یک مدل علی و ارزیابی آن بپردازید که با استفاده از مدل یابی معادلات ساختاري قادر به آن خواهید بود. بنابراین شما در این پژوهش برخی از موارد را به طور مستقیم اندازه گیري می کنید که عموماً همان گویه هاي پرسشنامه است و برخی از موارد را با ترکیب این گویه ها بدست آورده و روابط آنها را می سنجید تا بتوانید مدل نهایی خود را رسم کنید.

مدل یابی معادلات ساختاري یک تحلیل چند متغیري بسیار نیرومند از خانواده رگرسیون چند متغیري و به بیان دقیقتر بسط مدل خطی کلی GLM است که به محقق امکان میدهد مجموعه اي از معادلات رگرسیون را به طور همزمان مورد آزمون قرار دهد. تحلیل مدل یابی معادلات ساختاري را میتوان توسط دو تکنیک انجام داد:

  • تحلیل ساختاري کوواریانس یا روابط خطی ساختاري(LISREL)
  • حداقل مربعات جزئی(PLS)

تکنیک معادلات ساختاري آمیزه دو تحلیل است:

منظور از اندازه گیري، سنجش روابط بین متغیرهاي مشاهده شده (گویه های پرسشنامه) و متغیرهاي مکنون(شاخصهاي اصلی مانند: سرمایه انسانی و عملکرد سازمانی و از این نوع) توسط سازه هاي متغیرهاي مکنون(عوامل استخراج شده) است. به بیان دیگر این مدل مشخص میکند که متغیرهاي مکنون چگونه با متغیرهاي قابل مشاهده مرتبط اند و از طریق آنها سنجیده می شوند و هریک از شاخصها تا چه حد متضمن مفهوم ابعاد متغیر مکنون هستند.

متغیرهای پنهان و آشکار

در مدل یابی معادلات ساختاري به گویه یا هر متغیری که بتوان آن را مستقیماً سنجید، متغیر آشکار گفته می­ شود و به متغیری که از طریق گویه­ ها مقدار آن سنجیده می­شود، متغیر پنهان گفته می شود. متغیرهای پنهان به دو دسته متغیرهای بیرونی که متغیرهای است که هیچ پیکان یک سویه­ ای به سمت آن نشانه نرفته است و متغیر درونی عنصری از مدل ساختاری است که حداقل یک پیکان یک سویه به سمت آن نشانه رفته است.

1

به عنوان مثال در شکل فوق که خروجی یک مدل معادله ساختاری از نرم افزار لیزرل می باشد گرایش ارتباطی و کیفیت ارتباط متغیرهای پنهان می باشند و متغیرهای q6تا q11 متغیرهای قابل مشاهده می باشند.

آموزش مدل یابی معادلات ساختاري با ذکر یک مثال کاربردی:

در پژوهشی هدف اصلی تبیین رابطه هوش هیجانی و مشتری مداری در بین کارکنان می باشد. بر اساس هدف این تحقیق فرضیه اصلی پژوهش اینگونه عنوان شده است:

فرضیه اصلی: با افزایش هوش هیجانی کارکنان، مشتری مداری آنان افزایش می یابد.
با توجه به مباحث مطروحه، مدل مفهومی شکل زیر به منظور بررسی تبیین رابطه هوش هیجانی و مشتری مداری ارائه شده است.

2

بر اساس مدل تحقیق هوش هیجانی شامل 5 متغیر پنهان خودآگاهی،خود مدیریتی قابل اعتماد بودن، وجدان خودانگیزی، آگاهی اجتماعی و مدیریت ارتباط می باشد.

مدل معادلات ساختاري نهایی براي سنجش رابطه دو عدد از سازه های اصلي تحقيق يعني هوش هیجانی و مشتری مداری استفاده شده است. از آنجا که سازه‌ی هوش هیجانی خود از تعدادي متغير پنهان ديگر تشکيل شده‌اند، ميانگين پاسخ‌هاي بدست آمده به گويه‌هاي هر متغير محاسبه شده و از آن متغير به عنوان يک متغیر قابل مشاهده در مدل نهایی استفاده شده است. مدل نهایی در شکل زیر ارائه شده است. اين مدل با اقتباس از برونداد نرم‌افزار ليزرل ترسيم شده است.

3

نتايج تائيد ارتباط بین هوش هیجانی و مشتری مداری

براي مدل یابی معادلات ساختاري بار عاملی استاندارد و آمارهt محاسبه می شود. به طور کلي قاعده زير حاکم است:

قدرت رابطه بين دو عامل(متغیر) به وسیله بار عاملي نشان داده مي‌شود. بار عاملي مقداري بين منفی یک و يک است. اگر بار عاملي کمتر از 0/3 باشد رابطه ضعيف در نظر گرفته شده و از آن صرف‌نظر مي‌شود. بار عاملی بين 0/3 تا 0/6 قابل قبول است و اگر بزرگ‌تر از 0/6 باشد خيلي مطلوب است.

زمانی که همبستگي متغيرها شناسائي گرديد بايد آزمون معناداري صورت گيرد. جهت بررسي معنادار بودن رابطه بين متغيرها از آماره آزمون t يا همان t-value استفاده مي‌شود. چون معناداري در سطح خطاي 0/05 بررسي مي‌شود بنابراين اگر ميزان بارهاي عاملي مشاهده شده با آزمون t-value از 1/96 کوچک‌تر محاسبه شود، رابطه معنادار نيست و در نرم افزار ليزرل با رنگ قرمز نمايش داده خواهد شد.

4

آماره t-value نتايج ارتباط بین هوش هیجانی و مشتری مداری

همانطور که در شکل های فوق قابل مشاهده است بار عاملي استاندارد سازه هوش هیجانی و مشتری مداری برابر 0/90 بدست آمده است که نشان مي‌دهد اين رابطه بسیار مطلوب است. بار عاملی آماره t نيز 4/92 بدست آمده است که نشان مي‌دهد همبستگي مشاهده شده معنادار است. بنابراين با افزایش هوش هیجانی کارکنان، مشتری مداری آنان افزایش می یابد و فرضیه اصلی تحقیق تایید می‌شود.